| esperanto | Versio de 2009-08-14 | Teksto kiel pdf-dosiero |
| angla/english - germana/deutsch | Ŝanĝoj - Pluaj informoj | Aŭtoro: Michael Kox |
Koncepto por pli da demokrata influo al grandaj entreprenoj kaj al la mond-economio
Tiu koncepto eliras de la jena baza koncepto:
En grandaj internaciaj entreprenoj la kontrolkonsilio, kiu elektas kaj kontrolas la estraron,
estas elektata de 3 egalrajtaj grupoj:
akciuloj, dungitoj kaj la loĝantaro.
Unue el tio rezultas plibonigita ebleco je demokrata kundecidado en la
entreprenoj.
Due tiu baza koncepto ankaŭ povas esti la bazo por pli ampleksa demokratiigo de la ekonomio: pere de internaciaj demokrataj procedoj (vidu precipe 2.2 kaj 4.1), per kiuj eblas amplekse formi la internacian ekonomian politikon, konsiderante socialaĵojn kaj ekologion.
1. bazoj
1.1 demokratio, potenco kaj
posedaĵo
1.2 baza koncepto
1.3 alternativoj ĉe la grupo
"loĝantaro"
2. konsekvencoj de tiu koncepto
2.1 en unuopa entrepreno
2.2 pli forta demokrata influo al la
mond-ekonomio
3. grandeco de entrepreno
4. elekto-procedoj
4.1 loĝantaro: distribuo de 1/3 de la
kontrolkonsilio-lokoj pere de ĝi
4.1.1 superrigardo kaj bazoj
4.1.2 elekto de unu sola loko de
kontrolkonsilio
parte per internacia parlamenta kunveno
4.1.3 elekto de la aliaj
kontrolkonsilio-lokoj
4.2 dungitoj: distribuo de 1/3 de la
kontrolkonsilio-lokoj pere de ili
4.3 prezido de kontrolkonsilio
4.4 proporcio 5:5:5, 5:4:5 aŭ 5:6:5 en
kontrolkonsilio
5. homaj rajtoj
6. realigo
6.1 Eŭropo
6.2 ŝtato
6.3 aĉetantoj
6.4 entreprenoj el ŝtatoj kiuj ne havas
tiun
kundecidadon
Apendico:
A. al 1.2 ("...ekzistanta mekanismo en germanaj entreprenoj,...")
B. kompletigaj reguloj al 4.1
C. kompletigaj reguloj al 4.1.3
D. proprieto kaj konstitucio
La eble plej granda libereco de eble plej multaj homoj (kun la atento de la rajtoj de
minoritatoj!) bezonas kiel bazo demokratan socio-strukturon. Por ke demokratio bone
funkcias, la formado-potenco de la demokrataj institucioj devas esti multe pli granda ol la
potenco de unuopuloj aŭ malgrandaj grupoj pere de posedaĵo; tiu potenco pere
de posedaĵo estas precipe praktikata de entreprenoj. Pro tio koncerne grandajn
entreprenojn ni devas almenaŭ strebi al la eble plej granda demokrata kundecidado, sub kiu la merkata
ekonomio povas funkcii.
[Pri posedaĵo/proprieto vidu ankaŭ apendico D.]
Por tiu koncepto
mia deirpunkto estas la ekzistanta mekanismo en germanaj entreprenoj, kiuj havas pli ol
2000
dungitojn: Tie la kontrolkonsilio (kiu elektas kaj kontrolas la estraron) konsistas po
duone el reprezentantoj de akciuloj kaj de dungitoj. Se la rezulto de voĉdonado estas
sendecida, tiam la kontrolkonsilio-prezidanto havas du voĉojn ĉe ripetita
voĉdonado; tio estas precipe grava, ĉar la akciuloj sole povas elekti ŝin/lin
kaj pro tio povas ankaŭ sole decidi (ekz. povas sole elekti la estraron).
[Pli pri tio: vidu apendico A.]
La baza koncepto, kiun mi proponas, havas trian grupon, kiu povas elekti
membrojn en la kontrolkonsilion: la loĝantaro. La reprezentantoj de ĉiuj
tri grupoj havas la saman nombron de voĉoj; tio ankaŭ validas por la elekto de la
estraro.
Kiamaniere la loĝantaro elektas reprezentantojn en 1/3n de la
kontrolkonsilio-lokoj:
Alternativo 1: per la civitanoj rekte;
alternativo 2: per loĝantaro-reprezentantoj je komunuma aŭ regiona
nivelo.
Ĉiu ŝtato povas decidi mem (ankaŭ ĉe internaciaj elektoj), kiun de la
ambaŭ alternativoj ĝi uzas en la propra ŝtato. Vidu pli en 4.1.1.b.
a) La loĝantaro kaj politikistoj havas influon
Por realigi la proprajn interesojn laŭeble plej forte (ekz. por akiri kontrolkonsilio-lokojn
ĉe la plej grandaj internaciaj entreprenoj), la politikaj grupoj devas kuniĝi en
internaciaj grupoj (ekz. socialistoj / social-demokratoj, konservativuloj, liberaluloj,
verduloj).
Se la grandaj internaciaj partiecaj grupoj (IP-grupoj) povas konsentiĝi pri
komunaj celoj, tiam oni povas decide influi la mondan ekonomion, ekz. rilate al socialaj
problemoj/normoj, homaj rajtoj, ekologio, impostoj. Tiu influo ne nur funkcias pere de la
unuopaj entreprenoj. Pere de la decid-rajto ĉe unu sola grava mondeconomia afero
(vidu 4.1.2) la internacia parlamenta kunveno havas la atenton de la publikeco kaj de la naciaj
politikistoj, pro kio ĝi povas influi naciajn registarojn rilate al multaj temoj.
Pere de la registraroj la IP-grupoj ankaŭ povas influi internaciajn economio-organizojn
kiel la Monda Komerca Organizo (MKO/WTO), la Monda Banko kaj la Internacia Mona
Fonduso (IMF).
Plue: Ankaŭ la premo kaj influo de grandaj entreprenoj al la MKO (kaj aliaj organizoj)
kaj al la MKO-membroŝtatoj ja estas influata de la IP-grupoj kaj la internacia
parlamenta kunveno respektive.
La politikaj partioj povas helpe de la internacia parlamenta kunveno konstrui demokratan
potenco-strukturon, kiu malakrigas la reciprokan konkurencon de la unuopaj
ŝtatoj.
b) Kiel komparo: Estas ideo pri kreado de parlamenta kunveno de la Monda
Komerca Organizo (MKO). Tiu ideo trovis subtenon de la Europa Parlamento (EP) kaj
la mondampleksa parlamenta asocio Interparlamenta Unuiĝo (IPU). La EP esperas,
ke tiu kunveno havos konsilantan funkcion, la kunveno atingu raportojn de MKO kaj povu
prezenti proponojn ĉe organoj de MKO.
La parlamenta kunveno el mia koncepto havas pli grandan influon al la realigo de enhavoj
(vidu a)).
Vidu ankaŭ www.mitbestimmung.eu/esperanto/pluaj-informoj.
c) Ne-Registaraj Organizoj (NGOs)
d) Sindikatoj: Per tio, ke okazas internacia regulado por parto de la dungito-voĉoj (vidu 4.2), ankaŭ formiĝas grava strukturo por la internacia kunordigo de la sindikatoj.
Por klarigi la bazan koncepton de tiu kundecidado, mi jam nomis kiel ekzemplon entreprenojn
kun pli ol 2000 dungitoj.
Krom la nombro de la dungitoj ekzistas ankaŭ aliaj kriterioj por la enkonduko de tiu
kundecidado:
Plue devus ekzisti gradigo ĉe la kundecidado, laŭ la nombro de dungitoj, laŭ la valoro de entrepreno, ... . Ekzemple:
| voĉoj-proporcio en kontrolkonsilio | dungitoj | aŭ | valoro, ... |
| ⅓ : ⅓ : ⅓ | pli ol 2000 | aŭ | pli ol A |
| (½ = akciuloj) ½ : ¼ : ¼ | 200 ĝis 2000 | aŭ | 1/10 A ĝis A |
(La elekto-procedo por la kontrolkonsilio-lokoj de la grupo "loĝantaro" estas internacia+nacia por ⅓ : ⅓ : ⅓ [vidu 4.1], nacia por ½ : ¼ : ¼.)
Plue devus ekzisti reguloj por:
Ankaŭ se vi pledas por malpligrandigo de grandaj entreprenoj kaj konzernoj, tiu kundecidado estas sencoplena:
| a. |
La reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" estas elektataj en kontrolkonsilion per 3
vojoj:
1 membro laŭ 4.1.2 (tiu elekto estas nur post la elekto laŭ 4.1.3), se la entrepreno estas unu de la plej grandaj, aliakaze laŭ 4.1.3 je internacia nivelo, 2 membroj laŭ 4.1.3 je nacia nivelo, 2 membroj laŭ 4.1.3 je internacia nivelo. La kontrolkonsilio povas esti pli malgranda: kun 9 membroj. La elekto de la kontrolkonsilio-membroj de la grupo "loĝantaro" okazas je la fino de ĉiu jaro (por ĉirkaŭ 4 jaroj): por kontrolkonsilioj kies membroj de la grupo "akciuloj" estas elektataj dum la monatoj antaŭe aŭ poste. |
| b. |
Ĉiu ŝtato povas decidi mem (ankaŭ por internaciaj elektoj), kiu havas la
voĉdon-rajton en la ŝtato:
La pezo de la elektanto-voĉoj dependas de:
|
Unu sola loko de kontrolkonsilio parte estas elektata per internacia demokrata parlamenta kunveno. "Parte" signifas:
Oni elektas tiun kontrolkonsilio-lokon nur tiam, kiam la elekto de la aliaj lokoj de la
grupo "loĝantaro" (laŭ 4.1.3) jam okazis. Tiu loko povas esti decida por la kreo
de plimultoj.
(Pri la celo de la parlamenta kunveno vidu ankaŭ 2.2.a.)
a. elekto de la kunveno
La elektantoj (laŭ 4.1.1.b) elektas por 4 jaroj internacian parlamentan kunvenon kun
ekz. 200 membroj; dum la elektado ili povas elekti el internaciaj kandidatoj-listoj de diversaj
politikaj tendencoj (partioj aŭ internaciaj partiecaj grupoj).
80% de la delegitoj de tiu kunveno estas elektataj de la elektantoj el la iom grandaj
ŝtatoj, 20% de tiuj el la "malgrandaj ŝtatoj"; tiu disigo estas necesa pro la plua
voĉdon-rajto de la "malgrandaj ŝtatoj" (vidu sube).
b. decid-procedoj
En la internacia parlamenta kunveno decidoj pri la distribuo de la konkretaj
kontrolkonsilio-lokoj estas farataj jene:
Interkonsento povas enhavi ekz.:
Post tia interkonsento tuj estas tute klare, kiu estas la nova
kontrolkonsilio-membro; tiu membro estas el kandidato-listo laŭ 4.1.3.a.
Ekzemplo: Kontrolkonsilio-loko de entrepreno X estas distribuata al la
regiona grupo 'Afriko' de IP-grupo. Tiun lokon ricevas tiu kandidato,
kiu, de la laŭ 4.1.3 sensukcesaj internaciaj kandidatoj de tiu IP-grupo por tiu kontrolkonsilio, havas la plej multajn voĉojn el Afriko.
La sekvanta baza elekto-procedo (a. ĝis c.) estas uzata 2-foje:
Principe 50% de tiuj kontrolkonsilio-lokoj estas elektataj je nacia nivelo kaj 50% je internacia nivelo, sed eblas esceptoj aŭ alternativoj (vidu apendicoj C.4 kaj C.6.4).
Kompletigaj reguloj al 4.1.3 estas en apendico C.
Sendepende de tiu kundecidado en kontrolkonsilioj: La dungitoj havas pluajn rajtojn, kiuj rilatas al la laboro en la entrepreno, kie ili laboras.
Tiuj reguloj estas interesaj por la ekzemplo el 4.2 ("financo-entreprenoj kun eksterordinare bone gajnantaj dungitoj"): La dungito-reprezentantoj kiujn la sindikatoj elektis (4.2.b) povas havi plimulton kune kun ĉiuj reprezentantoj de la grupo "loĝantaro".
(Alternativaj reguloj por ĉi tia plimulto:Kun alternativo A aŭ B la reguloj en 4.3 pri la prezido de la kontrolkonsilio povas malaperi.)
Por dungitoj para nombro da kontrolkonsilio-lokoj estas pli praktika (komparu 4.2), por la grupo loĝantaro nepara nombro da kontrolkonsilio-lokoj estas pli praktika (pro 4.3.1). Se la proporcio akciuloj:dungitoj:loĝantaro nun
estas 5:4:5 aŭ 5:6:5 anstataŭ 5:5:5, tiam tio estas preskaŭ neniu diferenco:
Se la grupoj de akciuloj kaj dungitoj voĉdonas komplete unu kontraŭ la alia, tiam
ĉe ĉiuj tri alternativoj decidas la 3:2 plimulto ĉe la reprezentantoj de la
grupo "loĝantaro"; ĉe tio oni devas konsideri la elekto-manieron por la
kontrolkonsilio-prezidanto, kiu havas pluan voĉon, se la voĉdonado estis
sendecida (do el 3:2 iĝas 4:2).
La proporcioj 5:4:5 kaj 5:6:5 povus ŝanĝi kun ĉiu nov-elektado de la
kontrolkonsilio.
Oni ankaŭ povas apliki la proporcion 5:5:5 (ekz. se 6 dungito-reprezentantoj estas en kontrolkonsilio, sed 2 el ili nur havas duonan voĉon; kaj ĉe sekreta voĉdonado la aliaj kontrolkonsolio-membroj havas po 2 duonajn voĉojn).
Komisiono estas elektata, kiu povas malpliigi la voĉdon-rajton de la loĝantaro de unuopaj ŝtatoj pro agoj
kontraŭ homaj rajtoj (rilate al 4.1.2.a; rilata al la internacia elekto de 4.1.3).
Preciza ekzemplo: La komisiono konsistas el 15 personoj; ĉiun duan jaron 1/3 de la
personoj
estas elektata por 6 jaroj per simpla plimulto (de la internacia parlamenta kunveno el 4.1.2). La komisiono decidas per simpla plimulto pri
homaj-rajto-aferoj. Kondamnita ŝtato perdas jare ĝis 5% de la normala porcio de
la voĉoj de sia loĝantaro. Pli granda parto povas esti forprenata, se post la
komisiono ankaŭ la parlamenta kunveno (4.1.2) subtenas tion: kun 2/3-plimulto de la
donitaj voĉoj kaj simpla plimulto de la voĉoj de la "malgrandaj ŝtatoj".
Membroj de la parlamenta kunveno, kiuj havas la ŝtatanecon de la koncerna
ŝtato, ne povas voĉdoni.
La membroj de la komisiono decidas laŭ siaj propraj valoraj¸ normale ili certe
orientiĝos je la diversaj homaj-rajtoj-konvencioj.
La membroj de la komisiono povas decidi per propra iniciativo.
Oni iam devus anstataŭi la homaj-rajtoj-komisionon per homaj-rajtoj-juĝejo, kiu
povas per
tre precizaj homaj-rajto-leĝoj senlime redukti la kundecido-porciojn.
La kundecidado funkcias, se oni enkondukos ĝin samtempe en pluraj ekonomie gravaj ŝtatoj. Inter tiuj ŝtatoj devus esti la plej multaj ŝtatoj de la Eŭropa Unio (EU), aŭ Usono. Se la plej multaj ŝtatoj de la EU pretos enkonduki tiun kundecidadon, tiam certe en la tuta mondo ekzistos ŝtatoj, kiuj estos interesitaj partopreni.
Por publikaj mendoj membro-ŝtato devas preferi entreprenojn kiuj havas tiun kundecidadon, se oni povas elekti nur inter grandaj entreprenoj. Kriterioj por tio: laŭ 6.3, b.-c.
La aĉetantoj povas havi influon per tio, ke
Helpo ĉe la elekto povus esti ranglistoj kaj taksoj en la interreto kaj en revuoj pri produktoj, produktistoj, komercistoj kaj servistoj. Informoj por tio pri liverantoj, homaj rajtoj, ekologio k.t.p. estas ricevebla por amas-komunikiloj kaj organizoj ĝuste pere de kontrolkonsilio-reprezentantoj kiuj estas de la grupo "loĝantaro", ĉar:
Se multaj aĉetantoj preferas entreprenojn kiuj havas tiun kundecidadon, tiam tio povas
esti argumento por entreprenoj el ŝtatoj sen tiu kundecidado, enkonduki tiun kundecidadon
ĉe si mem.
Por tiaj entreprenoj specialaj reguloj necesas:
Apendico:
| A.1 | Ĉe la nomita mekanismo ankoraŭ estas menciinda: Al la reprezentantoj de la dungitoj apartenas aukaŭ unu reprezentanto de la grupo de la gvidantaj dungitoj. | ||
| A.2 |
Speciala kazo estas la "Montan"-kundecidado. Tiu kundecidado estas uzata en grandaj min-entreprenoj kaj fer- kaj ŝtal-farantaj entreprenoj, se tiuj entreprenaj kampoj ampleksas minimume 20% de entrepreno. Ĝi havas la jenan regulon:
Oni povus plilarĝigi tiun regulon al ĉiuj entreprenaj
kampoj.
Kompletigo: La "neutrala" persono laŭ germana leĝo estas elektata ne tute egalrajte: Pere de regulado, en kiu dufoje juĝejo estas inkludata, la akciuloj povas decidi sole. |
B.1 Kio estas "malgranda ŝtato"? "Malgrandaj
ŝtatoj" estas tiuj plej malgrandaj ŝtatoj de regiono (B.2), kiuj kune ne havas pli
ol 20% de la loĝantaro.
Kompletigaj reguloj:
B.2 grand-regionoj:
B.3 Tiuj kaj aliaj reguloj estos fiksataj tiele, ke oni povas ŝanĝi ilin nur per duobla 2/3-plimulto en la internacia parlamenta kunveno: 2/3 de ĉiuj voĉoj kaj 2/3 de la voĉoj el la "malgrandaj ŝtatoj". La grado de libereco por tiaj ŝanĝoj estos fiksata en kontrakto, kiu estos farata de la ŝtatoj.
C.1 Kontrolkonsilio-loko, kiun partio povas ricevi per elekto je
nacia nivelo, povas kaŭzi, ke tiu partio aŭ ĝia IP-grupo ne ricevas
lokon ĉe la internacia elekto.
Ekzemplo: Partio ricevis 1 lokon por certa
kontrolkonsilio ĉe la elekto je nacia nivelo. Ĉe la elekto je
internacia nivelo tiu partio aŭ ĝia IP-grupo pro tio ne povas ricevi
kontrolkonsilio-lokon en tiu kontrolkonsilio; escepto: se tiu partio aŭ ĝia IP-
grupo havas ĉe la internacia elekto por tiu kontrolkonsilio voĉo-porcion, kiu
estas konforma al 2 aŭ pli lokoj.
Per tiu regulo iĝas pli verŝajne, ke partio aŭ IP-grupo ricevas ĉe
internacia elekto 2 kontrolkonsilio-lokojn en 2 malsamaj kontrolkonsilioj, ol ke ĝi
ricevas 2 kontrolkonsilio-lokojn en unu sola kontrolkonsilio.
Kompletigaj reguloj:
C.2 Por egaligi malavantaĝon de pli malgrandaj
partioj aŭ IP-grupoj, oni faras la sekvan korekton; unue je nacia nivelo, poste je
internacia nivelo (antaŭ la uzo je internacia nivelo: C.1 estas uzata).
Kie vi sekve trovas "partio", tio signifas "partio aŭ IP-grupo".
| a. |
Sen korekto la jena eblas:
| ||||||||||||||||||||||
| b. |
La partioj A, B kaj C ricevas pli kontrolkonsilio-lokojn, la partio D ricevas malpli lokojn. Partio kun tro malmultaj kontrolkonsilio-lokoj (partio A, B aŭ C) ricevas tiujn aldonajn lokojn por tiuj kontrolkonsilioj, kie la voĉo-diferenco inter kandidatoj-listo de tiu partio kaj de kandidatoj-listo de la partio D estas laŭprocente plej malgranda. Ekzemplo por la partioj B kaj D:
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| c. |
Al C.2.b ekzistas la jenaj esceptoj:
|
| d. |
Kiam partio ricevas kontrolkonsilio-lokon, tiam voĉoj de tiu partio estas subtrahataj de ĝiaj voĉoj por ĉiuj kontrolkonsilioj kune. Ekzemplo: Por certa kontrolkonsilio 2 kontrolkonsilio-lokoj estas elektataj je internacia nivelo laŭ 4.1.3, por tiu kontrolkonsilio 10.000 voĉoj estas disdonataj. 10.000 : 2 = 5.000 voĉoj po kontrolkonsilio-loko. Se partio havas ankoraŭ restintajn 9.000 voĉojn de siaj voĉoj por ĉiuj kontrolkonsilioj kune, tiam ĝi ricevas lokon en tiu kontrolkonsilio, se tio eblas laŭ C.2.b+c; kaj poste havas 4.000 restintajn voĉojn (9.000-5.000=4.000) por ricevi lokojn en aliaj kontrolkonsilioj. Se partio anstataŭ 9.000 nur havas 4.999 restintajn voĉojn, tiam ĝi ne ricevas tiun kontrolkonsilio-lokon. |
| e. |
Ankaŭ povas okazi, ke anstataŭ nur unu partio (en C.2.a la partio D) 2 aŭ
pli partioj ekzistas, kiuj havas pli kontrolkonsilio-lokojn ol estas konforma al siaj
voĉoj-porcioj. La procedo restas preskaŭ la sama. Ekzemplo:
| ||||||||||||||||||||||
| f. |
Pluaj punktoj:
|
C.3 komunaj kandidatoj-listoj de pluraj partioj aŭ
IP-grupoj:
Se pluraj partioj aŭ IP-grupoj nomumas komunajn kandidatoj-listojn por unuopaj
kontrolkonsilioj, oni devas malhelpi, ke la pli malgrandaj partneroj estas
malavantaĝitaj. La korekton por tio oni faras simile al la korekto laŭ C.2.
Centraj diferencoj al la procedo en C.2:
Pluaj reguloj por komunaj kandidatoj-listoj:
C.4 Por la kontrolkonsilio-lokoj, kiujn oni elektas je nacia nivelo, la
sekva speciala regulo validas:
En la internacia parlamenta kunveno (vidu 4.1.2) oni povas decidi per 2/3 de la voĉoj
de ĉiuj kaj pli ol ½ de la voĉoj el la "malgrandaj ŝtatoj", ke por unuopaj
entreprenoj la elekto je nacia nivelo estas anstataŭigata per internacia elekto laŭ
4.1.3.
Ekzemplo por uzo: Granda internacia entrepreno havas
sian ĉefsidejon en malgranda ŝtato, kiu finance estas tre dependa
de tiu entrepreno. Kaj tiu dependeco jam iĝis rimarkebla koncerne plimulto
laŭ 4.3 ('La dungito-reprezentantoj ...').
C.5 Lige kun 4.2 kaj 4.3 ("financo-entreprenoj kun
eksterordinare bone gajnantaj dungitoj") estas la sekvaj
reguloj. Ili malhelpas, ke partioj aŭ IP-grupoj, kiuj estas precipe proksime al la akciuloj,
povas havi sukceson kontraŭ granda plimulto de aliaj partioj aŭ IP-grupoj.
Unu de la jenaj alternativoj estas uzata:
Alternativo 1: La internacia parlamenta kunveno (4.1.2) povas decidi (kun 2/3 de
ĉiuj voĉoj kaj pli ol ½ de la voĉoj el la "malgrandaj ŝtatoj"), ke la
kontrolkonsilio de entrepreno iĝas pli malgranda: ĉiuj 3
grupoj (akciuloj, dungitoj, loĝantaro) ricevas malpli lokojn in tiu kontrolkonsilio.
Alternativo 2: Ĉe la elekto al kontrolkonsilio kandidatoj-listo ricevas
ĉiujn lokojn, se ĝi plenumas la jenajn antaŭkondiĉojn:
C.6 pluaj punktoj:
| C.6.1 | La voĉdonado (kune por nacia kaj internacia elekto) povus okazi ĉirkaŭ 2 monatojn autaŭ la decido laŭ 4.1.2.b. |
| C.6.2 | Por kandidatoj-listo laŭ 4.1.3.a povus esti minimuma grandeco de 4 kandidatoj. |
| C.6.3 | Persono povas esti en maksimume 3 kontrolkonsilioj. Se persono ricevas samtempe 3an kaj 4an kontrolkonsilio-lokon, tiam ŝi/li nur povas reteni la lokon, kie ŝi/li ricevis pli da voĉoj kiel kandidato. |
| C.6.4 | Oni povus limigi la internacian elekton favore al la nacia elekto. Ekzemplo: Nur en 50% de la entreprenoj oni elektas kontrolkonsilio-lokojn je nacia kaj internacia nivelo; temas pri tiuj 50%, je kiuj estas la plej granda intereso laŭ la internacia voĉdonado. (Por ke voĉoj el malgrandaj ŝtatoj havas gravecon, ili estas konsiderataj separite.) |
| C.6.5 | Ne nur partioj aŭ IP-grupoj povas partopreni la elekton. Civitanaj iniciativoj aŭ neregistaraj organizoj (NGOj), kiuj kolektis certan nombron da subtenanto-subskriboj por unuopaj kontrolkonsilioj/entreprenoj (kaj havas demokratan strukturon), povas kandidati. |
| C.6.6 | Kandidato por kontrolkonsilio-loko povas samtempe kandidati en nacia kaj internacia listo por la sama kontrolkonsilio. |
| C.6.7 | La elektantoj devus havi la eblecon, krei sian balotslipon per la helpo de komputila datenbanko (sed ankaŭ funkcias sen tio). |
| C.6.8 | Oni ankaŭ povus fari regulojn por malcentraj decidoj pri la komenca vico de (4.1.3.a) kandidatoj-listo. |
| C.6.9 | Por tre grandaj ŝtatoj (ekz. Hindio), kies
elektantoj povas havi maksimuman voĉo-porcion de 12,5% de ĉiuj voĉoj
(vidu 4.1.1.b): povas esti konsiderata, se pli ol 12,5% de entreprenoj estas el tiu
ŝtato. Ekzemplo: Ŝtato havas 16% de la loĝantaro kaj 15% de la entreprenoj. Ĉe la 2,5% (15%-12,5%=2,5%) de tiuj entreprenoj, kiuj internacie estas plej malmulte dezirataj, la kontrolkonsilio-lokoj estas elektataj nur je nacia nivelo. (Anstataŭ 2,5% povus ankaŭ esti pli granda porcio: ĉar nur temas pri tiuj entreprenoj, kiuj estas plej malpli dezirataj.) Por ĉiuj ŝtatoj validas: La porcio de la entreprenoj, kiu estas super la porcio (en la ekzemplo 16%) de la loĝantaro, ne estas konsiderata. |
Koncerne proprieton, se temas pri grandaj entreprenoj, oni devas distingi 2 kampojn:
En verdikto pri kundecidado la germana konstitucia kortumo skribis, rilate al §14 ("proprieto,...") de la konstitucio, la jenan:
| Sed koncerne la proprieto-garantion esence nur la membreco-rajtoj de la akciuloj estas koncernataj, dum ke la financ-rajta elemento de la akciulo-proprieto ne estas tuŝata. Krom tio estas konsiderinde la nur malforta persona rilato de la akciulo-rajtoj ĉe sia membreco-rajta signifo |
(El la argumentado de verdikto de 1999 koncerne "Montan"-kundecidadon;
vidu BverfG, 1 BvL 2/91 de 1999-3-2, alineo n-ro 77, http://www.bverfg.de.
Vidu ankaŭ verdikton de 1979 koncerne la kundecidado-rajton de 1976;
BverfGE 50, 290 [341 ff.].
Vidu ankaŭ www.mitbestimmung.eu/esperanto/pluaj-informoj.)
Michael Kox
www.mitbestimmung.eu/esperanto/kontakto
Versio de 2009-08-14
Ŝanĝoj:
www.mitbestimmung.eu/esperanto/sxangxoj.htm
En aliaj lingvoj:
Angla: www.mitbestimmung.eu/english
Germana: www.mitbestimmung.eu